Odnowienie obowiązku alimentacyjnego po upadłości

Wprowadzenie do problematyki alimentów w kontekście postępowania upadłościowego

Zagadnienie obowiązku alimentacyjnego w ramach postępowania upadłościowego stanowi jeden z najbardziej newralgicznych punktów styku prawa rodzinnego z prawem upadłościowym. Specyfika zobowiązań alimentacyjnych, wynikająca z ich osobistego charakteru oraz funkcji zabezpieczenia egzystencji osób uprawnionych, sprawia, że ustawodawca traktuje je w sposób szczególny, odbiegający od ogólnych zasad dotyczących umorzenia długów w procedurze upadłości konsumenckiej. Dla osób rozważających ogłoszenie upadłości, które jednocześnie są obciążone obowiązkami alimentacyjnymi, kwestia dalszego losu tych zobowiązań stanowi często kluczowy element decyzji o skorzystaniu z tej formy oddłużenia.

Problematyka ta nabiera szczególnego znaczenia w kontekście rosnącej liczby postępowań upadłościowych konsumentów oraz zwiększającej się świadomości społecznej dotyczącej możliwości prawnego rozwiązania problemów związanych z nadmiernym zadłużeniem. Osoby borykające się z wieloma zobowiązaniami finansowymi, poszukujące sposobów na uwolnienie się od długów, muszą mieć świadomość, że niektóre kategorie zobowiązań, w tym przede wszystkim alimenty, podlegają odmiennemu reżimowi prawnemu i nie mogą być traktowane tak samo jak zwykłe długi cywilnoprawne.

Podstawy prawne szczególnego statusu alimentów w upadłości

Konstytucyjne podstawy ochrony rodziny

Fundamentalną podstawę dla szczególnego traktowania obowiązków alimentacyjnych stanowi art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który gwarantuje szczególną opiekę państwa nad rodziną. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że obowiązek alimentacyjny realizuje konstytucyjną zasadę ochrony rodziny oraz dobra dziecka, co uzasadnia wprowadzenie szczególnych regulacji chroniących osoby uprawnione do alimentów przed skutkami upadłości zobowiązanego.

W wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. (sygn. akt K 5/17) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "szczególny charakter zobowiązań alimentacyjnych, wynikający z ich funkcji zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych osób uprawnionych, uzasadnia wyłączenie ich spod ogólnych zasad umarzania zobowiązań w postępowaniu upadłościowym. Odmienne traktowanie byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny i dobra dziecka".

Regulacje Prawa upadłościowego

Kluczowym przepisem regulującym status alimentów w postępowaniu upadłościowym jest art. 49116 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. Przepis ten expressis verbis stanowi, że umorzenie zobowiązań upadłego orzeczone po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego nie obejmuje zobowiązań o charakterze alimentacyjnym. Jest to jednoznaczne wyłączenie, które nie pozostawia miejsca na interpretację rozszerzającą czy zawężającą.

Ratio legis tego rozwiązania jest oczywiste - ustawodawca uznał, że prawo osób uprawnionych do otrzymywania środków na utrzymanie ma charakter nadrzędny wobec interesu dłużnika w uzyskaniu całkowitego oddłużenia. Jest to przejaw realizacji zasady solidaryzmu społecznego oraz ochrony słabszych uczestników obrotu prawnego.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy jako źródło obowiązku

Podstawowe regulacje dotyczące obowiązku alimentacyjnego zawarte są w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Artykuł 128 k.r.o. stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jest to obowiązek ustawowy, którego powstanie nie zależy od woli stron, lecz wynika bezpośrednio z istnienia określonego stosunku rodzinnoprawnego.

Artykuł 133 § 1 k.r.o. precyzuje zakres świadczeń alimentacyjnych, stanowiąc że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Ten przepis ma kluczowe znaczenie dla określenia wysokości alimentów po zakończeniu postępowania upadłościowego.

Charakter prawny obowiązku alimentacyjnego w kontekście upadłości

Alimenty jako zobowiązanie osobiste

Obowiązek alimentacyjny ma charakter ściśle osobisty, co oznacza, że:

• nie może być przeniesiony na inną osobę (brak możliwości cesji)

• nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego

• jest nierozerwalnie związany z osobą zobowiązanego i uprawnionego

• nie może być przedmiotem umownego przejęcia długu

Ten osobisty charakter sprawia, że alimenty są traktowane odmiennie od zwykłych zobowiązań majątkowych, które mogą być przedmiotem obrotu i podlegają ogólnym zasadom prawa cywilnego.

Nieprzedawnialność roszczeń alimentacyjnych

Zgodnie z art. 121 pkt 1 k.c., nie ulegają przedawnieniu roszczenia o świadczenia alimentacyjne. Oznacza to, że w przeciwieństwie do większości zobowiązań cywilnoprawnych, które po upływie określonego czasu mogą być skutecznie kwestionowane poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia, alimenty pozostają wymagalne bez względu na upływ czasu.

W kontekście postępowania upadłościowego ma to istotne znaczenie praktyczne - podczas gdy wiele długów może ulec przedawnieniu w trakcie często wieloletniego procesu oddłużeniowego, zobowiązania alimentacyjne zachowują pełną skuteczność prawną.

Pierwszeństwo zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym

Artykuł 1025 § 1 pkt 1 k.p.c. przyznaje należnościom alimentacyjnym pierwszeństwo zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że w przypadku egzekucji z wynagrodzenia za pracę czy innych dochodów dłużnika, alimenty są zaspokajane w pierwszej kolejności, przed innymi wierzytelnościami.

Skutki ogłoszenia upadłości dla bieżących zobowiązań alimentacyjnych

Kontynuacja obowiązku świadczenia

Z chwilą ogłoszenia upadłości konsumenckiej obowiązek alimentacyjny nie wygasa ani nie ulega zawieszeniu. Upadły nadal jest zobowiązany do bieżącego regulowania świadczeń alimentacyjnych, przy czym:

• alimenty bieżące nie wchodzą do masy upadłości

• są wypłacane na bieżąco z dochodów upadłego

• mają pierwszeństwo przed spłatą innych zobowiązań

Syndyk lub nadzorca sądowy jest zobowiązany uwzględnić konieczność wypłaty alimentów przy ustalaniu kwoty, jaką upadły może zachować ze swoich dochodów na zaspokojenie niezbędnych potrzeb.

Zaległe alimenty jako wierzytelność w postępowaniu

Zaległości alimentacyjne powstałe przed ogłoszeniem upadłości są traktowane jako wierzytelność podlegająca zgłoszeniu do masy upadłości. Jednakże, w przeciwieństwie do innych wierzytelności, nie podlegają one umorzeniu po zakończeniu postępowania. Wierzyciel alimentacyjny powinien zgłosić swoją wierzytelność sędziemu-komisarzowi, podając:

• wysokość zaległych alimentów

• okres, za który alimenty nie zostały zapłacone

• tytuł wykonawczy (wyrok sądu, ugoda)

• naliczone odsetki

Modyfikacja wysokości alimentów w trakcie postępowania

Zmiana sytuacji majątkowej zobowiązanego wskutek ogłoszenia upadłości może stanowić podstawę do wystąpienia o zmianę wysokości alimentów. Zgodnie z art. 138 k.r.o., w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Sąd rodzinny, rozpatrując wniosek o obniżenie alimentów, musi uwzględnić:

• aktualną sytuację finansową upadłego

• niezbędne potrzeby osoby uprawnionej

• fakt prowadzenia postępowania upadłościowego

• perspektywy poprawy sytuacji finansowej po zakończeniu upadłości

Proces odnowienia obowiązku alimentacyjnego po zakończeniu upadłości

Automatyczne odnowienie zobowiązania

Po wydaniu przez sąd postanowienia o umorzeniu zobowiązań nieuregulowanych w toku postępowania upadłościowego, obowiązek alimentacyjny automatycznie "odżywa" w pełnym zakresie. Nie jest wymagane żadne dodatkowe orzeczenie sądu ani czynność wierzyciela - zobowiązanie alimentacyjne kontynuuje swój byt prawny tak, jakby postępowanie upadłościowe w ogóle nie miało miejsca.

Oznacza to, że:

• zaległe alimenty pozostają w pełni wymagalne

• naliczone odsetki za opóźnienie również podlegają zapłacie

• tytuł wykonawczy zachowuje moc i może być podstawą egzekucji

• nie jest konieczne ponowne ustalanie alimentów przez sąd

Zakres odnowionego obowiązku

Odnowiony obowiązek alimentacyjny obejmuje:

1. Zaległości sprzed ogłoszenia upadłości - wszystkie niezapłacone alimenty z okresu poprzedzającego upadłość, wraz z odsetkami

2. Ewentualne zaległości z okresu upadłości - jeśli w trakcie postępowania nie wszystkie bieżące alimenty były regulowane

3. Bieżące zobowiązania - obowiązek płacenia alimentów według dotychczasowych zasad

4. Odsetki za opóźnienie - naliczone zgodnie z art. 481 k.c. w związku z art. 138 k.r.o.

Możliwości egzekucyjne po zakończeniu upadłości

Po zakończeniu postępowania upadłościowego wierzyciel alimentacyjny może:

• wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu

• złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej

• skorzystać z Funduszu Alimentacyjnego (jeśli spełnia kryteria)

• dochodzić alimentów na drodze karnej (art. 209 k.k.)

Paradoksalnie, sytuacja osoby uprawnionej do alimentów może się poprawić po zakończeniu upadłości zobowiązanego, gdyż ten ostatni, uwolniony od innych długów, może mieć większe możliwości regulowania świadczeń alimentacyjnych.

Studium przypadku - Pan Robert i alimenty po upadłości

Stan faktyczny

Pan Robert K., 42-letni informatyk, został zobowiązany wyrokiem sądu do płacenia alimentów na dwoje małoletnich dzieci w wysokości 2.000 zł miesięcznie (po 1.000 zł na dziecko). W wyniku utraty pracy i nieudanej próby prowadzenia własnej działalności gospodarczej, popadł w spiralę zadłużenia:

• kredyt hipoteczny: 320.000 zł

• kredyty konsumpcyjne: 85.000 zł

• zadłużenie na kartach kredytowych: 45.000 zł

• zaległe alimenty: 24.000 zł (za 12 miesięcy)

W 2020 roku Pan Robert złożył wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Przebieg postępowania upadłościowego

Etap 1: Ogłoszenie upadłości Sąd ogłosił upadłość Pana Roberta, ustalając że:

• z miesięcznych dochodów (4.500 zł netto z nowej pracy) zobowiązany jest płacić:

  • 2.000 zł - bieżące alimenty

  • 1.500 zł - do masy upadłości

  • 1.000 zł - na własne utrzymanie

Etap 2: Zgłoszenie wierzytelności Była żona Pana Roberta zgłosiła wierzytelność z tytułu zaległych alimentów:

• kapitał: 24.000 zł

• odsetki: 2.880 zł (12%)

• łącznie: 26.880 zł

Etap 3: Plan spłaty Sąd ustalił 5-letni plan spłaty, w ramach którego Pan Robert spłacił łącznie 90.000 zł, z czego:

• część trafiła do byłej żony na poczet zaległych alimentów

• pozostała część została podzielona między innych wierzycieli

Sytuacja po zakończeniu upadłości

W 2025 roku sąd wydał postanowienie o umorzeniu zobowiązań nieuregulowanych w postępowaniu upadłościowym. Skutki dla Pana Roberta:

Długi umorzone:

• pozostała część kredytu hipotecznego: 230.000 zł

• kredyty konsumpcyjne: 85.000 zł (w całości)

• karty kredytowe: 45.000 zł (w całości)

Długi nieumorzone:

• zaległe alimenty: 15.000 zł (część niespłacona w trakcie upadłości)

• bieżący obowiązek alimentacyjny: 2.000 zł miesięcznie

Działania po upadłości

Po zakończeniu postępowania:

1. Była żona wystąpiła o egzekucję zaległych 15.000 zł

2. Pan Robert, mając stabilną pracę i uwolniony od innych długów, zaproponował ugodę:

   • spłata zaległości w 10 ratach po 1.500 zł

   • regularne płacenie bieżących alimentów

3. Ugoda została zawarta i zatwierdzona przez sąd

Szczególne aspekty alimentów w upadłości

Alimenty na rzecz byłego małżonka

Obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami, ustanowiony na podstawie art. 60 k.r.o., również nie podlega umorzeniu w upadłości. Specyfika tego obowiązku polega na tym, że:

• ma często charakter terminowy

• może być uzależniony od sytuacji materialnej uprawnionego

• może wygasnąć w przypadku zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego

Zobowiązania quasi-alimentacyjne

Niektóre zobowiązania, choć formalnie nie są alimentami, mogą być traktowane podobnie:

• renty z tytułu odpowiedzialności za szkodę na osobie

• świadczenia z tytułu zwiększonych potrzeb poszkodowanego

• zobowiązania wynikające z umów o dożywocie

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 czerwca 2019 r. (sygn. akt III CZP 118/18) wyjaśnił, że "zobowiązania o charakterze alimentacyjnym w rozumieniu art. 49116 p.u. należy interpretować szeroko, obejmując nimi nie tylko alimenty sensu stricto, ale także inne świadczenia służące zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych uprawnionego".

Alimenty w upadłości układowej

W przypadku postępowania układowego w ramach upadłości, alimenty również zajmują szczególną pozycję:

• nie podlegają redukcji w ramach układu

• muszą być płacone w pełnej wysokości

• wierzyciel alimentacyjny może głosować przeciwko układowi

Problematyka międzynarodowa

Alimenty transgraniczne

W dobie zwiększonej mobilności międzynarodowej coraz częściej pojawiają się przypadki, gdy:

• zobowiązany mieszka za granicą

• uprawniony przebywa w innym kraju

• orzeczenie alimentacyjne wydał sąd zagraniczny

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych reguluje te kwestie w ramach UE.

Uznawanie zagranicznych postępowań upadłościowych

Kluczowe pytanie dotyczy tego, czy zagraniczne postępowanie upadłościowe może skutkować umorzeniem polskich zobowiązań alimentacyjnych. Co do zasady, polskie sądy nie uznają skutków umorzenia alimentów w zagranicznych postępowaniach, powołując się na klauzulę porządku publicznego.

Praktyczne aspekty dochodzenia alimentów po upadłości

Strategia wierzyciela alimentacyjnego

Osoba uprawniona do alimentów powinna:

1. Aktywnie uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym

2. Terminowo zgłosić wierzytelność

3. Monitorować wypłatę bieżących alimentów

4. Przygotować się do egzekucji po zakończeniu upadłości

Wykorzystanie Funduszu Alimentacyjnego

W przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów po upadłości, uprawniony może skorzystać ze świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego, jeśli:

• osoba uprawniona nie ukończyła 25 lat (lub uczy się)

• egzekucja okazała się bezskuteczna

• dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego

Odpowiedzialność karna za niealimentację

Artykuł 209 § 1 k.k. penalizuje uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Zakończenie postępowania upadłościowego nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność karną za niealimentację. Przestępstwo to jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

Modyfikacja alimentów po zakończeniu upadłości

Przesłanki zmiany wysokości

Po zakończeniu upadłości często zachodzi potrzeba ponownego ustalenia wysokości alimentów. Przesłankami mogą być:

• poprawa sytuacji finansowej zobowiązanego (brak innych długów)

• zmiana potrzeb uprawnionego

• upływ czasu od ostatniego ustalenia alimentów

• zmiana sytuacji rodzinnej

Postępowanie o zmianę alimentów

Wniosek o zmianę wysokości alimentów może złożyć:

• osoba uprawniona (o podwyższenie)

• osoba zobowiązana (o obniżenie)

• prokurator

• organ pomocy społecznej

Sąd, rozpatrując wniosek, musi uwzględnić całokształt okoliczności, w tym fakt przebytego postępowania upadłościowego.

Alimenty a inne formy oddłużenia

Restrukturyzacja zadłużenia a alimenty

W przeciwieństwie do upadłości, procedury restrukturyzacyjne czy konsolidacja zadłużeń nie wpływają bezpośrednio na obowiązek alimentacyjny. Osoby poszukujące sposobów na uporządkowanie swoich finansów poprzez konsolidację kredytów i pożyczek muszą pamiętać, że alimenty pozostają poza zakresem takich operacji.

Ugody z wierzycielami

Próby zawarcia ugód z wierzycielami w celu redukcji zadłużenia nie mogą obejmować zobowiązań alimentacyjnych. Wierzyciel alimentacyjny nie może skutecznie zrzec się prawa do alimentów na rzecz osoby uprawnionej, gdyż byłoby to sprzeczne z naturą tego zobowiązania.

Mediacja w sprawach alimentacyjnych

Alternatywą dla długotrwałych sporów sądowych może być mediacja, szczególnie w zakresie:

• ustalenia planu spłaty zaległości

• modyfikacji wysokości alimentów

• sposobu realizacji obowiązku

Mediacja może być szczególnie skuteczna po zakończeniu upadłości, gdy zobowiązany odzyskuje stabilność finansową.

Wpływ nowych technologii na egzekucję alimentów

Monitoring finansowy

Rozwój technologii finansowych ułatwia kontrolę sytuacji finansowej zobowiązanego:

• dostęp do danych w BIK

• monitoring rachunków bankowych

• śledzenie transakcji elektronicznych

W kontekście pytań o to, czy komornik może zająć konto Revolut lub konto ZEN w celu egzekucji alimentów, odpowiedź jest twierdząca - wszystkie rachunki i środki finansowe zobowiązanego podlegają egzekucji alimentacyjnej.

Automatyzacja płatności

Coraz więcej zobowiązanych korzysta z automatycznych przelewów cyklicznych, co:

• zapewnia regularność płatności

• minimalizuje ryzyko zapomnienia

• ułatwia dokumentowanie spłat

• redukuje konflikty między stronami

Psychologiczne i społeczne aspekty alimentów po upadłości

Wpływ na relacje rodzinne

Przejście przez procedurę upadłości często komplikuje relacje rodzinne:

• poczucie winy zobowiązanego

• frustracja uprawnionego

• konflikty o pieniądze

• wpływ na dzieci

Profesjonalne wsparcie psychologiczne może być niezbędne dla wszystkich zaangażowanych stron.

Stygmatyzacja społeczna

Osoby, które przeszły przez upadłość i nadal mają problemy z regulowaniem alimentów, często doświadczają:

• ostracyzmu społecznego

• problemów w nowych związkach

• trudności w znalezieniu pracy

• presji ze strony otoczenia

Odbudowa więzi z dziećmi

Paradoksalnie, uwolnienie od innych długów może umożliwić:

• regularne płacenie alimentów

• odbudowę zaufania

• większe zaangażowanie w życie dzieci

• poprawę relacji rodzinnych

Perspektywy legislacyjne

Postulaty zmian prawnych

W doktrynie pojawiają się propozycje:

• częściowego umarzania zaległych alimentów w upadłości

• wprowadzenia maksymalnych limitów zaległości niepodlegających umorzeniu

• usprawnienia procedur egzekucyjnych

• zwiększenia świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego

Trendy orzecznicze

Obserwuje się tendencję do:

• bardziej elastycznego podejścia do modyfikacji alimentów po upadłości

• uwzględniania dobrej wiary dłużnika

• priorytetowego traktowania dobra dziecka

• ułatwiania ugodowego załatwiania sporów

Praktyczne wskazówki dla stron

Dla osoby zobowiązanej do alimentów

1. Przed upadłością:
   

   • Próbuj negocjować wysokość alimentów

   • Dokumentuj swoją sytuację finansową

   • Nie dopuszczaj do narastania zaległości

   • Rozważ mediację

2. W trakcie upadłości:
   

   • Informuj syndyka o obowiązkach alimentacyjnych

   • Płać bieżące alimenty w pierwszej kolejności

   • Współpracuj z organami postępowania

   • Przygotuj się na okres po upadłości

3. Po upadłości:
   

   • Natychmiast podejmij regularne płatności

   • Negocjuj plan spłaty zaległości

   • Wykorzystaj poprawę sytuacji finansowej

   • Odbuduj relacje z dziećmi

Dla osoby uprawnionej do alimentów

1. Działania w upadłości zobowiązanego:
   

   • Zgłoś wierzytelność terminowo

   • Monitoruj postępowanie

   • Dbaj o swoje interesy

   • Korzystaj z pomocy prawnej

2. Po zakończeniu upadłości:
   

   • Wystąp o egzekucję zaległości

   • Rozważ modyfikację wysokości alimentów

   • Wykorzystaj dostępne instrumenty pomocowe

   • Dokumentuj wszystkie wpłaty

Podsumowanie i wnioski końcowe

Odnowienie obowiązku alimentacyjnego po upadłości stanowi naturalną konsekwencję szczególnego charakteru tego zobowiązania. System prawny, chroniąc interesy osób uprawnionych do alimentów, szczególnie dzieci, wyłącza te zobowiązania spod mechanizmu umorzenia długów w postępowaniu upadłościowym. Jest to rozwiązanie uzasadnione zarówno względami społecznymi, jak i konstytucyjną zasadą ochrony rodziny.

Dla osób rozważających skorzystanie z procedury upadłości konsumenckiej jako formy uwolnienia się od przytłaczających długów, świadomość trwałości zobowiązań alimentacyjnych powinna stanowić istotny element planowania finansowego. Paradoksalnie jednak, właśnie dzięki umorzeniu innych długów, osoby te mogą odzyskać zdolność do regularnego wywiązywania się z obowiązków alimentacyjnych.

Kluczowe jest zrozumienie, że alimenty nie są zwykłym długiem, lecz instrumentem zabezpieczenia egzystencji osób, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Ich szczególny status w systemie prawnym odzwierciedla fundamentalne wartości społeczne związane z solidarnością rodzinną i ochroną najsłabszych.

W praktyce, skuteczne zarządzanie obowiązkami alimentacyjnymi po upadłości wymaga aktywnej współpracy wszystkich zainteresowanych stron, wykorzystania dostępnych instrumentów prawnych oraz często także wsparcia psychologicznego i mediacyjnego. Tylko kompleksowe podejście może zapewnić realizację zarówno słusznych interesów osób uprawnionych do alimentów, jak i umożliwić zobowiązanemu rzeczywisty nowy start finansowy po zakończeniu procedury upadłościowej.

Ostatecznie, system prawny dąży do zachowania równowagi między potrzebą oddłużenia osób w trudnej sytuacji finansowej a koniecznością ochrony podstawowych praw osób zależnych finansowo od zobowiązanego. Wyłączenie alimentów spod umorzenia w upadłości jest tego najlepszym przykładem, pokazując, że niektóre wartości i zobowiązania są zbyt istotne społecznie, by mogły być przedmiotem całkowitego zwolnienia z długów.