Dla wielu osób zmagających się z długami jedyną realną formą wsparcia jest bezpłatna pomoc prawna, świadczona przez fundacje pro bono. To właśnie te organizacje, działające non-profit, pomagają w sytuacjach takich jak upadłość konsumencka, licytacja nieruchomości czy próba pozbycia się komornika. Fundacja pro bono a pomoc zadłużonym – to temat coraz bardziej aktualny, zwłaszcza w 2025 roku, gdy spirala zadłużenia dotyka kolejne grupy społeczne.
Fundacja pro bono to organizacja pozarządowa oferująca bezpłatną pomoc prawną lub doradczą osobom fizycznym, które z uwagi na zadłużenie, egzekucję komorniczą lub utratę majątku nie są w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw.
WPROWADZENIE
W polskim systemie prawnym przewidziano różne formy wsparcia dla konsumentów niewypłacalnych. Obok pomocy z urzędu i usług radców prawnych lub doradców restrukturyzacyjnych, coraz większe znaczenie zyskują fundacje i stowarzyszenia, które świadczą bezpłatną pomoc – tzw. pomoc pro bono.
Dla wielu zadłużonych konsumentów kontakt z fundacją pro bono to pierwszy i często jedyny krok do realnego oddłużenia. Wsparcie to przyjmuje różne formy: od analizy akt komorniczych, przez składanie skarg na czynności egzekucyjne, po sporządzanie wniosków o upadłość konsumencką czy przygotowanie wniosków o umorzenie długów i przedawnienie zobowiązań.
W sytuacji, gdy dłużnik nie ma środków na profesjonalną obsługę prawną, fundacja staje się jego jedynym reprezentantem przed sądem i komornikiem – szczególnie w postępowaniach dotyczących oddłużania nieruchomości lub obrony przed licytacją.
PODSTAWY PRAWNE
Podstawy prawne działania fundacji pro bono oraz zakres udzielanej pomocy wynikają z kilku kluczowych regulacji:
-
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2023 poz. 571):
-
Art. 3 ust. 3 – działalność nieodpłatna pożytku publicznego może obejmować bezpłatne świadczenie usług prawnych.
-
Art. 11 – organizacje pozarządowe mogą zawierać umowy z organami administracji publicznej na realizację zadań z zakresu przeciwdziałania wykluczeniu.
-
-
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej (Dz.U. 2022 poz. 1250):
-
Art. 2 ust. 2 – pomoc przysługuje osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
-
Art. 8 – organizacje pozarządowe mogą realizować zadania z zakresu nieodpłatnego poradnictwa prawnego.
-
-
Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296):
-
Art. 117–124 – prawo do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu (dla osób korzystających z pomocy fundacji).
-
Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego, fundacje mogą świadczyć nieodpłatne usługi na rzecz osób fizycznych zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym z powodu nadmiernego zadłużenia lub egzekucji komorniczej.
1. Zakres pomocy fundacji pro bono
Fundacje świadczące pomoc zadłużonym mogą oferować m.in.:
-
analizę dokumentów sądowych i egzekucyjnych (postanowienia, nakazy, zajęcia komornicze),
-
sporządzanie skarg na czynności komornika,
-
pomoc w wypełnianiu wniosków o upadłość konsumencką,
-
przygotowanie wniosków o umorzenie długów lub przedawnienie zobowiązań,
-
mediacje z wierzycielami,
-
reprezentację w postępowaniach sądowych i administracyjnych,
-
doradztwo w zakresie konsolidacji zadłużeń.
2. Kiedy warto zgłosić się do fundacji?
Najczęściej zgłaszają się osoby, które:
-
otrzymały zawiadomienie o licytacji nieruchomości,
-
chcą pozbyć się komornika z rachunku bankowego,
-
nie rozumieją orzeczeń sądowych lub dokumentów z BIG/BIK,
-
chcą złożyć wniosek o upadłość konsumencką, ale nie wiedzą, jak go wypełnić,
-
są ofiarami nieuczciwych firm pożyczkowych lub umów lichwiarskich,
-
straciły kontrolę nad zobowiązaniami i chcą rozpocząć proces oddłużania.
Jak skutecznie skorzystać z pomocy fundacji pro bono?
-
Zidentyfikuj swój problem: Czy chodzi o komornika, przedawnienie długu, upadłość, licytację nieruchomości?
-
Przygotuj dokumenty: Nakazy zapłaty, pisma z sądu, zajęcia komornicze, umowy kredytowe.
-
Wybierz fundację: Najlepiej taką, która specjalizuje się w oddłużaniu – lista na końcu artykułu.
-
Umów konsultację: Często odbywa się ona online lub telefonicznie.
-
Opisz dokładnie swoją sytuację: Nie ukrywaj faktów – im więcej informacji, tym skuteczniejsza pomoc.
-
Podpisz upoważnienie: Czasami fundacja potrzebuje upoważnienia do działania w Twoim imieniu.
-
Zastosuj się do zaleceń: Działania fundacji są skuteczne tylko wtedy, gdy dłużnik współpracuje.
Pan Andrzej z Katowic – dramatyczna egzekucja i uratowane mieszkanie
Pan Andrzej, 62 lata, był zadłużony na kwotę ponad 70 tys. zł wobec trzech firm windykacyjnych. Komornik zajął mu emeryturę i rozpoczął licytację mieszkania. W akcie desperacji trafił do fundacji pro bono działającej przy organizacji prawniczej w Warszawie. Prawnicy fundacji natychmiast złożyli skargę na opis i oszacowanie nieruchomości, a także wykazali nieprawidłowości w doręczeniach nakazów zapłaty. Postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a fundacja złożyła wniosek o upadłość konsumencką. Dziś Pan Andrzej mieszka dalej w swoim lokum, a sąd umorzył jego długi.
SEKCJA Q&A (FAQ)
1. Czy fundacja pro bono może pomóc w umorzeniu długów?
Tak. Pomaga przygotować wniosek o upadłość konsumencką lub wniosek do wierzyciela o umorzenie zobowiązań – również z powodu przedawnienia długów.
2. Gdzie znajdę fundację specjalizującą się w oddłużaniu nieruchomości?
Warto zacząć od organizacji współpracujących z Ministerstwem Sprawiedliwości, izbami radców prawnych, Okręgowymi Izbami Adwokackimi oraz fundacjami działającymi przy uniwersytetach.
3. Czy pomoc fundacji jest zawsze bezpłatna?
Tak, o ile dana organizacja działa zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i prowadzi działalność nieodpłatną.
4. Jak pozbyć się komornika z nieruchomości poprzez fundację?
Fundacja analizuje akta sprawy, składa skargi, wnioski o zawieszenie egzekucji, wnosi zażalenia – i wspiera dłużnika w postępowaniu o oddłużenie nieruchomości.
5. Czy fundacja może reprezentować mnie w sądzie?
Niektóre fundacje mają w swoich strukturach radców prawnych lub współpracują z kancelariami, które – po udzieleniu pełnomocnictwa – mogą działać w Twoim imieniu.
PODSUMOWANIE
Fundacja pro bono to dla wielu osób zadłużonych jedyna droga do uzyskania realnej, bezpłatnej i skutecznej pomocy prawnej w sprawach takich jak oddłużanie, upadłość konsumencka, umorzenie długów, przedawnienie zobowiązań czy uniknięcie licytacji nieruchomości. W sytuacji, gdy dłużnik nie ma środków na adwokata, a chce wiedzieć, jak pozbyć się komornika lub skonsolidować zadłużenia – warto zgłosić się do fundacji, która zapewnia profesjonalne wsparcie na każdym etapie walki o finansową niezależność.