W obliczu ciężkiej choroby dziecka wielu rodziców sięga po każde dostępne źródło finansowania – nawet kosztem własnego bezpieczeństwa ekonomicznego. Niestety, zbiórki internetowe, pożyczki pozabankowe czy kredyty konsumenckie zaciągane w emocjonalnym pośpiechu, prowadzą nierzadko do zadłużenia, które staje się trudne do spłaty. Ryzyko związane z finansowaniem leczenia dziecka to istotny problem prawny, społeczny i psychologiczny, który wymaga świadomych decyzji i znajomości narzędzi prawnych, takich jak oddłużanie, umorzenie długów czy upadłość konsumencka.
Finansowanie leczenia dziecka może prowadzić do spirali zadłużenia, która zagraża całej rodzinie – zarówno jej stabilności finansowej, jak i ochronie podstawowych praw do mieszkania, prywatności oraz bezpieczeństwa.
WPROWADZENIE
Choroba dziecka jest jednym z najbardziej traumatycznych doświadczeń w życiu rodziny. W przypadku braku refundacji kosztów leczenia, opieki specjalistycznej, terapii zagranicznych czy leków nierefundowanych, wielu rodziców podejmuje desperackie próby pozyskania środków. Pomoc społeczna, ubezpieczenia czy świadczenia z NFZ bywają niewystarczające. Wówczas rodzice sięgają po pożyczki, kredyty, zastawiają majątek lub rozpoczynają zbiórki internetowe – często bez świadomości, że mogą narazić siebie i pozostałych członków rodziny na finansową katastrofę.
Brak właściwego doradztwa prawnego oraz emocjonalne decyzje podejmowane pod presją czasu prowadzą do powstawania zobowiązań, które mogą skutkować zajęciem rachunków bankowych, licytacją nieruchomości czy wpisem do rejestrów dłużników. Ten mechanizm wymaga skutecznej reakcji systemu ochrony prawnej, a w razie potrzeby – wdrożenia instrumentów takich jak oddłużanie nieruchomości, konsolidacja zadłużeń czy upadłość konsumencka.
PODSTAWY PRAWNE
W kontekście finansowania leczenia dziecka istotne są następujące regulacje prawne:
-
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1751):
-
Art. 15–16 – zakres świadczeń gwarantowanych
-
Art. 47 – możliwość wystąpienia o zgodę na sfinansowanie leczenia nierefundowanego w uzasadnionych przypadkach
-
-
Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 127):
-
Art. 8 i 39 – przyznanie jednorazowego zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia
-
Art. 109 ust. 1 – instytucje pomocy społecznej mają obowiązek podejmować działania chroniące rodzinę przed wykluczeniem
-
-
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2052):
-
Art. 491¹ – 491¹⁹ – postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej
-
Art. 370 pkt 5 – możliwość zgłoszenia nadzwyczajnych wydatków jako przyczyny niewypłacalności
-
„Zgodnie z art. 491(2) Prawa upadłościowego, osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej może złożyć wniosek o upadłość konsumencką, jeśli utraciła zdolność do regulowania zobowiązań pieniężnych – w tym w wyniku konieczności sfinansowania leczenia członka rodziny.”
1. Źródła finansowania leczenia dziecka a ich konsekwencje
Najczęściej wykorzystywane źródła finansowania leczenia dziecka:
-
kredyty i pożyczki (również chwilówki),
-
zastaw nieruchomości (w tym hipoteka przymusowa),
-
sprzedaż majątku (samochody, działki, udziały w spółkach),
-
zbiórki online (np. Siepomaga, Zrzutka),
-
pomoc organizacji charytatywnych,
-
kredyty ratalne w aptekach i klinikach prywatnych.
Konsekwencje prawne i finansowe:
-
utrata zdolności kredytowej całej rodziny,
-
postępowania egzekucyjne (np. licytacja nieruchomości),
-
komornik na koncie rodzica, wpisy do BIG/KRD/ERIF,
-
ryzyko wspólnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania,
-
trudności z wynajmem mieszkania lub zakupem podstawowych dóbr.
2. Błędy popełniane przez rodziny
-
podpisywanie umów pożyczkowych bez analizy RRSO i warunków zwrotu,
-
zaciąganie zobowiązań w imieniu członka rodziny lub znajomego,
-
prowadzenie zbiórek bez rejestracji, co naraża na odpowiedzialność karną,
-
brak konsultacji z doradcą prawnym lub finansowym,
-
odraczanie wniosków o restrukturyzację lub upadłość do momentu egzekucji.
Co może zrobić rodzina, aby uniknąć zadłużenia związanego z leczeniem dziecka?
-
Sprawdź dostępność świadczeń z NFZ lub zasiłków z OPS.
-
Złóż wniosek o zasiłek celowy lub specjalny do MOPS/OPS (art. 39 ustawy o pomocy społecznej).
-
Szukaj wsparcia w fundacjach pomocowych działających legalnie i przejrzyście.
-
Unikaj pożyczek z wysokim RRSO, szczególnie na krótki termin.
-
Jeśli jesteś zmuszony wziąć kredyt – rozważ konsolidację już na etapie pierwszych zaległości.
-
Nie czekaj na komornika – jeśli masz zaległości powyżej 3 miesięcy, rozważ złożenie wniosku o upadłość konsumencką.
-
Skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej lub fundacji pro bono – wiele z nich specjalizuje się w oddłużaniu.
Rodzina Z. z województwa mazowieckiego – leczenie córki doprowadziło do utraty domu
Rodzina Z. zdecydowała się na leczenie córki chorej na SMA w zagranicznej klinice. Ponieważ terapia genowa nie była refundowana, rodzice zaciągnęli trzy kredyty gotówkowe, wykorzystali limity kart kredytowych, a dodatkowo podżyrowali pożyczkę u znajomego. Po dwóch latach nie byli w stanie spłacać rat. Komornik zajął ich wynagrodzenia i rozpoczęła się licytacja nieruchomości. Dopiero wtedy rodzina skorzystała z pomocy fundacji pro bono, która pomogła im złożyć wniosek o upadłość konsumencką. Postępowanie sądowe zakończyło się umorzeniem ponad 250 tys. zł długu.
SEKCJA Q&A
1. Czy kredyt na leczenie dziecka może być uznany za przyczynę upadłości konsumenckiej?
Tak – sądy często akceptują taką przesłankę jako niezawinioną niewypłacalność, zgodnie z art. 491¹ Prawa upadłościowego.
2. Jak pozbyć się komornika z nieruchomości poprzez oddłużenie?
Poprzez złożenie wniosku o upadłość konsumencką oraz zawnioskowanie o wykreślenie hipoteki po zakończeniu postępowania.
3. Czy zbiórki na leczenie dziecka trzeba rejestrować?
Tak – zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych. Brak rejestracji może skutkować zarzutem nielegalnego zbierania środków.
4. Jakie świadczenia można uzyskać na leczenie dziecka bez zadłużania się?
M.in. zasiłek celowy, świadczenia z PFRON, wsparcie fundacji charytatywnych, programy refundacji leków.
5. Czy można umorzyć długi pożyczkowe, które były przeznaczone na leczenie dziecka?
Tak – poprzez sądowe postępowanie o umorzenie zobowiązań lub upadłość konsumencką, o ile dłużnik nie działał w złej wierze.
PODSUMOWANIE
Finansowanie leczenia dziecka to jedna z najbardziej emocjonalnych, ale również najbardziej ryzykownych decyzji finansowych w życiu rodziny. W przypadku braku świadomości prawnej i braku zabezpieczeń, działania takie mogą doprowadzić do licytacji nieruchomości, egzekucji komorniczej lub konieczności złożenia wniosku o upadłość konsumencką. Warto z wyprzedzeniem skonsultować się z prawnikiem, skorzystać z pomocy społecznej, fundacji lub podjąć działania zmierzające do konsolidacji zadłużeń. Tylko racjonalne planowanie i znajomość przysługujących praw pozwoli uniknąć trwałego rozbicia finansowego całej rodziny.